- با تقویت ال‌نینو در اقیانوس آرام و افزایش احتمال تداوم آن تا اوایل ۲۰۲۷، امیدها برای افزایش بارندگی در بخش‌هایی از خاورمیانه بیشتر شده است. با این حال، تبدیل یک پاییز یا زمستان پربارش به پایان خشکسالی نیازمند بارش مستمر، توزیع مناسب زمانی و مکانی بارش و افزایش ذخایر آب سطحی و زیرزمینی است؛ عواملی که صرفاً با وقوع ال‌نینو تضمین نمیشوند.
- پوشش تحلیلی تخصصی در حوزه علم و فضا.
- گزارش اختصاصی بازبینیشده توسط هیئت تحریریه کراپلود پلاس.
ال‌نینوی ۲۰۲۶ وارد مرحله‌ای جدی شده و طبق تازه‌ترین گزارش سازمان جهانی هواشناسی، این پدیده در ماه‌های آینده تقویت خواهد شد. WMO احتمال تداوم ال‌نینو تا فوریه ۲۰۲۷ را نزدیک به ۱۰۰ درصد اعلام کرده و انتظار دارد این رویداد در اواخر سال به شدت بسیار بالایی برسد.
در چنین شرایطی، یکی از مهم‌ترین پرسش‌ها برای کشورهای خشک و نیمه‌خشک منطقه این است که آیا تغییرات ناشی از ال‌نینو می‌تواند بارش بیشتری ایجاد کند و در نهایت از شدت خشکسالی بکاهد.
ال‌نینو همیشه به معنای بارش بیشتر نیست
ال‌نینو یک الگوی اقلیمی در مقیاس جهانی است که با گرم شدن غیرعادی آب‌های سطحی بخش‌هایی از اقیانوس آرام استوایی شکل می‌گیرد و می‌تواند گردش عمومی جو را تغییر دهد. پیامد این تغییر در همه نقاط جهان یکسان نیست؛ در برخی مناطق احتمال بارش شدید و سیلاب افزایش پیدا می‌کند و در مناطق دیگر احتمال خشکسالی بیشتر می‌شود.
به همین دلیل، نمی‌توان از شدت بالای ال‌نینو مستقیماً نتیجه گرفت که ایران نیز حتماً بارندگی بسیار بیشتری دریافت خواهد کرد. خود سازمان جهانی هواشناسی تأکید کرده است که شدت یک رویداد ال‌نینو الزاماً با شدت اثرات آن در یک منطقه مشخص رابطه مستقیم ندارد.
آیا ال‌نینو می‌تواند خشکسالی ایران را کاهش دهد؟
بله، در صورت شکل‌گیری الگوی مناسب جوی، ال‌نینو می‌تواند به کاهش بخشی از کسری بارش ایران کمک کند؛ اما این موضوع قطعی و سراسری نیست.
بارش مؤثر برای مقابله با خشکسالی باید در زمان و مکان مناسب اتفاق بیفتد. چند سامانه بارشی سنگین ممکن است آمار بارش یک منطقه را به شکل محسوسی افزایش دهد، اما الزاماً به معنای بازگشت منابع آبی آن منطقه نیست. اگر بخش قابل توجهی از بارش به صورت روان‌آب سریع وارد رودخانه‌ها شود یا در مناطق کم‌نفوذ رخ دهد، تأثیر آن بر ذخایر زیرزمینی می‌تواند محدود باشد.
یک پاییز پربارش، خشکسالی را تمام نمی‌کند
خشکسالی ایران نتیجه یک دوره کوتاه کم‌بارشی نیست و در بسیاری از مناطق با کاهش ذخایر سدها، افت سطح آبخوان‌ها، کاهش رطوبت خاک و افزایش فشار بر منابع آب همراه شده است. بنابراین حتی اگر پاییز و زمستان ۱۴۰۵ پربارش باشند، برای جبران کامل کسری آب انباشته‌شده به زمان بیشتری نیاز خواهد بود.
از سوی دیگر، بارش شدید و کوتاه‌مدت می‌تواند پیامدهای متفاوتی داشته باشد. در صورتی که ظرفیت جذب خاک و مدیریت روان‌آب کافی نباشد، بخشی از بارش به سیلاب تبدیل می‌شود و تأثیر آن بر تغذیه آبخوان‌ها و ذخیره منابع آب کمتر از چیزی خواهد بود که از مقدار بارش خام انتظار می‌رود.
ال‌نینوی ۲۰۲۶ چرا اهمیت بیشتری پیدا کرده است؟
ال‌نینوی امسال از نظر شدت مورد توجه مراکز اقلیمی قرار گرفته است. داده‌های IRI نشان می‌دهد شاخص Niño 3.4 در اواسط اوت به حدود ۲.۷ درجه سانتی‌گراد بالاتر از میانگین رسیده و مدل‌های متعدد نیز تداوم یک رویداد بسیار قوی را پیش‌بینی می‌کنند.
WMO نیز اعلام کرده است که ال‌نینو در ماه‌های آینده می‌تواند تغییرات قابل توجهی در الگوهای بارش و دما ایجاد کند و هم‌زمان خطر رخدادهای حدی مانند بارش سنگین، خشکسالی و گرمای شدید را افزایش دهد.
سرنوشت خشکسالی ایران به چه چیزی بستگی دارد؟
برای اینکه بارش‌های پاییز و زمستان واقعاً به بهبود وضعیت آبی ایران منجر شوند، چند عامل باید هم‌زمان در وضعیت مطلوب قرار بگیرند؛ از جمله ورود مناسب سامانه‌های بارشی مدیترانه‌ای، انتقال رطوبت کافی، تداوم بارش در چند ماه، کاهش دوره‌های گرم و خشک و توزیع مناسب بارندگی در مناطق دارای کسری آب.
به همین دلیل، ال‌نینو را باید یک عامل اثرگذار بر احتمال تغییر الگوی بارش دانست، نه یک راه‌حل برای خشکسالی.
آیا باید به بارش‌های پاییز ۱۴۰۵ امیدوار بود؟
تا حدی بله. شرایط اقلیمی امسال نشان می‌دهد احتمال وقوع نوسانات قابل توجه در بارش و دما وجود دارد و ال‌نینوی قدرتمند می‌تواند در برخی مناطق زمینه تغییرات مهمی را فراهم کند. اما برای ایران، پیش‌بینی دقیق‌تر باید با بررسی هم‌زمان سایر شاخص‌های اقلیمی و مدل‌های منطقه‌ای انجام شود.
اگر پاییز و زمستان امسال در بخش‌هایی از کشور پربارش باشند، می‌توان انتظار داشت بخشی از کسری بارش جبران شود. با این حال، بازگشت پایدار منابع آب به شرایط عادی موضوعی متفاوت است و احتمالاً به چند فصل بارشی مناسب و مدیریت هم‌زمان مصرف آب نیاز خواهد داشت.
در نتیجه، ال‌نینو می‌تواند به کاهش خشکسالی کمک کند، اما نمی‌تواند به‌تنهایی خشکسالی ایران را از بین ببرد. آنچه در ماه‌های آینده اهمیت بیشتری خواهد داشت، مقدار، تداوم و محل بارش‌ها و میزان تبدیل این بارش‌ها به ذخیره واقعی آب خواهد بود.
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است. اولین نفر باشید.